Sosyal psikoloji nedir?

Sosyal psikoloji psikolojinin alt dallarından. Psikolojinin yöntemlerini kullanıyor ama araştırdığı alan itibariyle psikolojiden ayrılıyor. Sosyal psikoloji bilimsel yöntemi izleyerek insan davranışlarının, düşüncelerinin ve duygularının diğer insanlarla kurulan ilişkilerle nasıl etkilendiğini araştırıyor. Sosyal psikoloji deyince akla gelen isimlerden biri, Goldon Allport’a göre sosyal psikoloji, insanın diğerleriyle olan ilişkisini anlamayı ve açıklamayı amaçlıyor.

Sosyal psikoloji içinde pek çok farklı konu yer alıyor. Bunların içinde en önemlileri sosyal davranış, sosyal algı, liderlik, sözel olmayan davranışlar, sosyal uyum, agresyon ve tarafgirlik gibi kavramlar. Sosyal psikoloji yalnızca insan davranışının ardındaki sosyal etkileri ele almıyor; sosyal algılamaya, sosyal ilişkilerin bilinmesine de büyük önem veriyor.

Sosyal psikolojinin kısa tarihçesi

Binlerce yıl önce, antik yunan döneminde Plato (Eflatun) kişilerarası ilişkiler ve sosyal kolaylaştırma gibi kavramlardan bahsetmişse de, sosyal psikoloji 2. Dünya Savaşı’na dek araştırma konusu olmadı. Sosyal psikolojiye dair ilk bilgiler felsefeden beslendi; ancak disiplin olarak benimsenmesi, bilimin içinde yer alması uzun yıllar sürdü. 2. Dünya savaşı sonrası toplumlar arası ilişkiler, ırkçılık ve toplumsal psikolojinin ön plana çıktıkça bu dal önemsenmeye başlandı.

Nazi soykırımının yarattığı büyük değişim sosyal etkileşim, boyun eğme, bağlılık ve uyum gibi kavramları akla getirdi. Psikologların bu konuları araştırma, eksik olan kavramları tanımlama, çözümler arama gereği ortaya çıktı. ABD hükümeti toplum için sosyal psikolojik etkileri kullanma yoluna başvurdu. Bu doğrultuda sosyal psikoloji 20. yüzyılda hızla gelişerek psikolojinin vazgeçilmez dallarından birine dönüştü.

Sosyal psikolojinin farkı ne?

Sosyal psikoloji aslında kişilik psikolojisi, sosyoloji ve halk inanışlarının bir araya gelmesinden oluşuyor. Peki sosyal psikolojiyi farklı yapan nedir? İnanışlardan farklı olarak, sosyal psikoloji gözlemsel yöntemleri, anekdotlar yerine bilimsel yöntem ve deneyleri kullanıyor.

Kişilik psikolojisi kişisel özelliklere, düşünce ve tutumlara odaklanırken sosyal psikoloji olaylara ve durumlara yoğunlaşıyor. Sosyal psikologlar kişilerarası ilişkilerin ve tutumların davranışlara, düşüncelere olan etkilerini inceliyorlar.

Sosyal psikoloji ve sosyoloji aynı şey mi?

Hayır. İkisinin arasında önemli farklar var. Sosyal psikoloji sosyal davranışları ve etkileri çok daha geniş bir düzlemde değerlendiriyor. Bireyselliğe ve kişisel özelliklere başvurmuyor. Sosyal kurumların ve kültürlerin insan davranışını nasıl etkilediği meselesi daha çok sosyologların ilgi alanı. Oysa sosyal psikologlar durumsal değişkenlerin sosyal davranışı nasıl etkilediğine bakıyorlar. Kısaca sosyal psikoloji ve sosyolojinin aynı konuları farklı bakış açılarıyla çalıştığını ve araştırdığını söyleyebiliriz.

Sosyal psikoloji neyi araştırıyor?

Belli başlı araştırma alanlarını sıralayalım:

Sosyal kognisyon (sosyal şemalar). Tutumlar ve tutum değişimleri. Şiddet ve agresyon. Toplum yanlısı davranışlar. Irkçılık ve tarafgirlik. Kendilik ve sosyal kimlik. Grup aidiyeti. Grup davranışı. Sosyal etki. Kişilerarası ilişkiler.

Sosyal psikolog olmak için psikoloji lisans eğitimi üzerine sosyal psikoloji yüksek lisansı yapmak gerekiyor. Toplumsal etkilerin insanların bireyselliği üzerindeki etkilerini çalışmak kolay değil; sosyal psikoloji toplumu ilgilendiren her türlü konu hakkında araştırma yapabilir, bilimsel verilere ulaşabilir.Çalışmalarını yürütürken hem sosyolojinin hem de psikolojinin pek çok dalından yararlanabilir. Sosyal psikoloji disiplinler arası ilişkiyi belki de en çok kullanan daldır diyebiliriz. Örneğin sosyal şemalar çalışırken kognitif psikolojiye,  kendilik ve sosyal kimlik araştırırken de kişilik psikolojisine ihtiyaç duyulabilir.

Mert Sevinç

Cevapsepeti.com yazarıdır.

İlginizi çekebilir...

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

x
Bültene kayıt olun

Email adresinizi girin: