• Genel
  • 0

Makat çatlağı nedir?

Makat çatlağı, makatı çevreleyen deride görülen küçük çaplı bir yırtılmadır. Makat çatlağı vakasında oluşan yarılma genellikle küçük olsa da (sıklıkla bir santimetreden küçük), makat çok hassas bir organ olduğu için çok acı verebilir. Büyük tuvaletinizi yaparken (gaita veya kaka) bu acı daha ağır hissedilir ve bu süreci takip eden bir saat veya üzeri süre boyunca devam eder. Çoğunlukla makat çatlağında az bir kanama gerçekleşir. Büyük tuvaletinizin ardından kanamayı fark etmeniz mümkündür. Kanın rengi genellikle parlak kırmızıdır ve tuvalet kağıdına geçecektir, yine de kanama çabucak durur.
Makat çatlakları, hem yetişkinlerde hem de çocuklarda sıkça görülür. Çoğunlukla ciddi vakalar olmasa da, özellikle çocuklar için acı verici ve rahatsız edicidir.

Çoğu kişide makat çatlakları, tıpkı deride görülen küçük çaplı diğer kesilerde olduğu gibi 1-2 hafta gibi sürede iyileşir. Kimi makat çatlaklarının iyileşmesi ise zaman alabilir. Artı haftadan uzun süre iyileşme göstermeyen çatlaklar, kronik makat çatlağı olarak adlandırılır (kronik, bu bağlamda sürekli anlamını taşır). Pek sık rastlanmayan bir vaka olup, etkin bir şekilde tedavi edilmesi yine de mümkündür.

Makat çatlağının sebepleri nelerdir?

Çoğu makat çatlağı vakasının, büyük tuvaletinizi yaparken kabız olmanız halinde iri veya katı dışkı atılmasından kaynaklandığı sanılır. Makat ağzı gerilip, hafifçe yırtılabilir. Makatı çevreleyen kasın (sfinkter) spazmı (kasılması) da yırtılmada veya iyileşme sürecinin yavaşlamasında rol alabilir.

Yaklaşık her 10 vakanın 1’inde, çatlak doğum sırasında gerçekleşir. Kimi zaman şiddetli ishal halinde de makat çatlağı oluşabilir.
İlk olarak uygulanması gereken makat çatlağı tedavi yöntemleri nelerdir?
Çoğu kişide makat çatlakları, deride meydana gelen herhangi küçük kesi veya yırtılma vakalarında olduğu gibi bir hafta kadar sürede iyileşir. Tedavi, çatlak iyileşirken acıyı azaltmayı ve dışkının yumuşak kıvamda atılmasını sağlamayı amaçlar.

Acı ve rahatsızlığı azaltmak için:

•    Ilık banyo yapmak, dinlendiricidir ve makat bölgesinin rahatlamasını sağlayarak acıyı azaltabilir.
•    Uyuşturucu bileşen içeren bir krem veya merhem (anestezik) kullanılması acıyı azaltabilir. Bu tip ilaçları bir seferde, sadece kısa zaman dilimi boyunca (5-7 gün) kullanmanız önerilir. Eğer kullanım süresi uzarsa, anestezik ilaç makat çevresindeki deriyi tahriş edebilir veya hassaslaştırabilir. Bu tip ürünleri, yalnızca doktorunuzun yazmış olduğu reçeteyle satın alabilirsiniz. Hatta bazı anestezik ilaçlar, tedavi dışı kullanımı önlemek üzere yalnızca yeşil reçeteyle satılmaktadır (yalnızca bir aylık kullanım dozunda hastaya verilir).
•    Steroid içeren bir krem veya merhem, çatlak çevresinde aşırı ihtilaplanma söz konusuysa doktorunuz tarafından yazılabilir. Steriod içeren ilaçlar, ihtilaplanmayı azaltır ve çatlak etrafındaki şişlikleri azaltmaya yardımcı olur. Böylece, kaşıntı ve acı hissi belli ölçüde giderilebilir. Bu ilaçları bir seferde, bir haftadan uzun süreyle kullanmamanız önerilir.
•    Tuvalete çıktıktan sonra makat bölgesini dikkatlice yıkayın. Nazik bir şekilde kurulayın. Makatı ağrılıyken, tahriş olabileceği için kesinlikle sabunla yıkamayınız.
•    Paracetamol ya da ibuprofen gibi ağrı kesiciler, ağrıyı gidermeye yardımcı olabilir (Kodein kullanımıyla ilgili olarak aşağıya göz atın).

Kabız olmamak ve dışkının yumuşak kıvamda çıkması için:

•    Meyve, sebze, mısır gevreği, tam öğün ekmeği gibi lifli besinleri bolca tüketin.
•    Bol sıvı tüketin. Yetişkin bireylerin, günde en az iki litre (10-12 bardak) sıvı almaları tavsiye edilir. Alınan sıvıların büyük kısmı idrar olarak vücuttan atılıyor olsa da, bir kısmı bağırsaklar tarafından emilir ve dışkıyı yumuşatmada kullanılır. Pek çok çeşit içecek işe yarayacaktır; ancak alkollü içkilerden, vücudu su kaybına uğratacağı için uzak durulması gerekir.
•    Lif desteği. Lifçe zengin bir diyet yapmanız işe yaramıyorsa; pisilyum, metil selüloz, kepek veya kakao gibi lif desteği gıdaları tüketebilirsiniz. Bu ürünleri eczanelerden temin edebileceğiniz gibi reçeteyle de satın alabilirsiniz. Metil selülozun bir diğer faydası da, dışkı kıvamını yumuşatmaya yardımcı olarak çıkışı kolaylaştırmasıdır.
•    Tuvalete çıkma. Dışkı boşaltımı için tuvalete çıkma ihtiyacı göz ardı edilmemelidir. Kimileri bu hissi bastırır ve tuvalete çıkma gereksinimini daha sonraya erteler. Bu yüzden, dışkı oluşumu daha hacimli ve katı olur. Bu kıvamdaki dışkının atılması da daha zahmetli olacaktır.
•    Kodein maddesi içeren co-codamol gibi ağrı kesici ilaçları; kabızlığa (peklik) yol açtığı bilindiği için kullanmaktan kaçınınız. Makat çatlağının neden olduğu rahatsızlığı hafifletmek için paracetamol tercih edilebilir.

İleri aşama makat çatlağının önlenmesi

Eğer daha önce makat çağlağı şikayetiniz olduysa, bu çatlak iyileştikten sonra ileride yeni bir makat çatlağı vakası yaşamanız riski, başkalarında bu rahatsızlığın ilk kez görülmesi riskinden yüksektir. Yeni bir makat çatlağı vakasını önleyebilmenin en etkili yolu, yukarıda önerilen önlemleri uygulayarak kabız olmaktan korunmaktır. Bu da lifçe zengin bir diyete girmek, daha bol sıvı tüketmek gibi yöntemleri kapsar. Lif bakımından zengin besinleri listeleyen kitapçıkları pek çok sağlık kuruluşu ve eczanede bulabilirsiniz.

Mert Sevinç

Cevapsepeti.com yazarıdır.

Bunları da okuyun...

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>