Fizik tedavi diz ağrısına iyi gelir mi?

İnsan dizi, Tibia (kaval kemiği) ve Femur’dan (uyluk kemiğinden) oluşan menteşe biçimli bir eklemdir. Dizkapağı, diğer adıyla patella, dizin ön kısmında bulunur. Diz dört bağ (ligament) tarafından desteklenir. Dizin içerisinde amortisör görevi gören iki adet de menisküs bulunur.  

Diz ağrılarına, dize fazla yüklenilmesi sonucu oluşan darbe ve çekmeler ya da dizdeki sakatlıklar sebep olabilir. Bazen hiçbir sebep olmaksızın dizde ağrılar yaşanabilir. Diz ağrısıyla karşılaştığınızda hareket kabiliyetinde kısıtlılık ve yürümede zorluk çekebilir, ayağa kalkarken ya da merdiven inip çıkarken zorluklar yaşayabilirsiniz. 

Diz ağrısı yaşadığınızda, ağrının akut, subakut ya da kronik olup olmadığının tespit edilmesi büyük önem taşır ve tanı ve tedavinin gerçekleşmesine yardımcı olur.

Akut ağrı: 1 – 7 günlük sakatlıklarda görülen ağrılara verilen addır ve en yüksek acıya sebebiyet veren ağrı cinsidir. Bu süreç içerisinde dizinizi dinlendirmeli ve mümkün olduğunca hareket etmeden, zedelenen yapıların iyileşmesine izin vermelisiniz.

Subakut ağrı: Sakatlığın 2 – 6 haftaları arasında gerçekleşen ağrılara verilen addır. Bu süreçte, hareket kabiliyetinin geri kazanılması için yavaş hareketlere ve egzersizlere başlamanızda fayda vardır.

Kronik diz ağrısı: 8 – 12 hafta ve daha uzun süren ağrılara verilen addır. Kronik diz ağrıları bir uzman tarafından değerlindirilmelidir.

Semptomların bölgeleri

Diz ağrısının hangi bölgede olduğunun tespit edilmesi hangi yapıların zedelendiğinin anlaşılması ve doğru tedavi yönteminin izlenmesi açısından önemlidir. Diz ağrınızın çok ciddi olduğu ya da 1 – 2 haftadan uzun sürdüğü durumlarda profesyonel yardım almayı ihmal etmeyin.

Dizin ön kısmında ağrı: Eğer dizin ön kısmında ağrı hissediyorsanız, genellikle patellofemoral stres sendromu (PFSS) olarak adlandırılan ve diz kapağı boşluğu veya diz kapağının konumu ile ilgili bir problemle karşı karşıya olacaksınızdır. Diz kapağının kendisinde veya diz kapağıyla oyluk arasındaki tendonda oluşan bir iltihap ağrıya yol açıyor olabilir. Bu bölgedeki ağrı genellikle koşma, zıplama vb. gibi dizleri kırmayı gerektiren hareketleri kısıtlar. 

Dizin iç kısmında ağrı: Eğer dizin iç kısmında ağrı hissediyorsanız, medyal menisküste veya medyal kollateral bağda bir zedelenme olması mümkündür. Bu yapılar genellikle sportif etkinlikler sırasında, ayak yere basarken vücudun diz etrafında dönmesi sonucu zedelenir. Medyal menisküs, dizin içinde bulunan bir amortisördür. Zaman zaman aşınma, yırtılma ve arterit sebebiyle zedelenme yaşayabilir ve belirli bir sakatlıktan bağımsız olarak zarar görebilir.

Dizin dış kısmında ağrı: Dizin dış kısmında hissedilen ağrı, birçok yapının zedelenmesine bağlı olabilir. Burada, sportif bir etkinlik esnasında zarar görme ihtimali olan bir bağ bulunur. Ayrıca, iliotibial bant (ITB) üzerinde gerçekleşen baskı da bu bölgede ağrıya sebep olabilir. IT bandı, normalde yapmadığı bir şekilde dize sürtünebilir. Bu da dizde yanma ve ağrıya sebep olabilir. Ayrıca üç Hamstring Tendonu’ndan bir tanesi dizin dış kısmında bulunur ve bu tendonda yaşanan çekme de dizde ağrıya sebep olabilir. 

Dizin arka kısmında ağrı: Dizin arka kısmında ağrı çok ender görülür. Hamstring tendonlarından bir tanesi burada bulunur ve bu bölgede yaşanan ağrı genellikle hamstring tendonunda yaşanan çekmeye bağlıdır. Bu bölgede yaşanan ağrının olası sebeplerinden bir tanesi de Baker kistidir. Bu durumda; dizin arka kısmında bulunan boşluk diz ekleminin sıradışı bir biçimde şişmesi sonucu dolar ve diz büküldüğünde ağrı ve acıya sebep olur.

Eğer akut diz ağrısı yaşıyorsanız, bir an önce R.I.C.E prensiplerini takip etmelisiniz. R.I.C.E; sırasıyla “dinlenme”, “buz”, “basınç uygulama (kompresyon)” ve “yükseltme” anlamlarına gelen “rest”, “ice”, “compression” ve “elevation” kelimelerinin baş harflerinden oluşan bir ilk yardım yöntemidir. Birkaç gün süren R.I.C.E tedavisinden sonra bacağınızı çok zorlamadan kullanabilirsiniz. Eğer ağrınız 2 – 3 haftadan uzun bir süredir devam ediyorsa, ciddi bir sakatlık yaşamamak ve doğru tanı ve tedavinin sağlanması için bir uzman doktora ya da fizik tedavi uzmanına görünmelisiniz. 

Fizik tedaviye gitmenizin sebebi diz ağrısıysa, ilk muayeneniz doğru tanı koyulması ve doğru tedavi uygulanması açısından oldukça önemlidir. Fizik tedavideki ilk seansınız muhtemelen terapistinizin sakatlığınız hakkında bilgi topladığı bir değerlendirme muayenesi şeklinde geçecektir. Fizik tedavi uzmanınız size acı ve ağrının derecesi, işlev kaybı ve benzeri konularda sorular soracaktır. Ayrıca, güvenli bir fizik tedavi geçirmeniz açısından tıbbi geçmiş kaydınızın da gözden geçirilmesi gereklidir. Bütün bunlarla ilgili bilgiler toplandıktan sonra daha spesifik ve belirli bir soruna odaklanmış yoğun bir muayeneden geçeceksiniz. Muayeneniz aşağıda yer alan bölümleri içerecektir:   

Demarş değerlendirmesi: Demarş değerlendirmesi, yürüyüş biçiminizin tıbbi olarak gözlenmesidir. Fizik tedavi uzmanları yürümenin farklı safhaları esnasında dizde gerçekleşen ufak anormallikleri dahi fark etmelerine imkan sağlayacak bilgi birikimine sahiplerdir.

Elle muayene: Muayenenin bu kısmında, diz etrafındaki belirli yapılara dokunularak buralarda gerçekleşen anormallikleri hissetmek ve dokunduğunda acı hissedilen yapıların iyileşmesine yardımcı olmak için elle muayene gerçekleştirilir.

Hareket kabiliyeti: Hareket kabiliyeti, dizin bükülme ve düzleşme kabiliyetini tanımlar. Fizik tedavi uzmanı bir tedavi yöntemi belirlemek için çeşitli yöntemlerle hareket kabiliyeti ölçümünde bulunabilir.

Kuvvet ölçümü: Dizin etrafında birçok kas ve bağ bulunur. Kuvvet ölçümü sayesinde dizdeki ağrının kaslardaki zayıflığa ya da dengesizliğe bağlı olup olmadığı kolaylıkla anlaşılır.

Şişkinlik ölçümü: Ameliyat sonrası zaman zaman diz ekleminde şişmeler meydana gelir. Bir fizik tedavi uzmanı tedaviye yardımcı olması için dizdeki şişkinlik miktarını ölçecektir.

Özel testler: Özel testler hangi yapının zedelendiğini ve ağrıya yol açtığını anlamak için diz çevresinde gerçekleştirilen belirli manevralardır.

Fizik tedavi uzmanınız detaylı bir muayene sonrasında doğru tedaviye başlamak için çalışmalara başlayabilir. Tedavi programında sizin de aktif bir biçimde yer almanız oldukça önemlidir. Diz sakatlıkları sonrasında genellikle dizde kuvvet arttıran ve hareket kabiliyetini arttıran egzersizler tavsiye edilecektir. Bu egzersizleri evde de yapmanız gerekebilir.

Eğer dizinizdeki ağrı çok ciddi bir darbe sonucu gerçekleşmiş ya da 2 – 3 haftadan uzun süredir geçmediyse bir uzmana danışmanız sizin için faydalı olacaktır.

Diz yürüme, merdiven çıkma, oturma ve kalkma eylemlerinin gerçekleşmesinde kilit role sahip olan bir ana eklemdir. Diz ağrısı bu eylemlerden bir veya birkaçında sıkıntı yaşamanıza sebep olabilir. Diz eklemlerinizi hareketli ve kuvvetli kılarak, diz ağrısının yol açtığı yan etkilerden kurtulabilir ve hareket kabiliyetinizi tam işlevsellikle sürdürebilirsiniz.

Bunları da okuyun...

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>