Anksiyete atakları ve anksiyete bozuklukları

Bir sınava veya iş görüşmesine giderken veya ilk defa yeni bir insanla tanışırken stresli ve gergin olmamız çok doğaldır. Fakat sürekli endişelen ve korkularla boğuşan bir ruh halinde iseniz ve bu sizin günlük yaşantınızı ciddi şekilde etkiliyorsa anksiyete bozukluğu yaşıyor olabilirsiniz. Anksiyete bozukluğunun birden fazla türü vardır ve bu yazımızda bunları sizlere tanıtacağız. Anksiyete semptomlarını azaltmanın yolları ile başarılı sonuç veren tedavi yöntemleri sizlerle paylaşacağız.

Anksiyete Bozukluklarını Anlamaya Çalışalım

Vücüdumuz stres altındayken korku ve gerilim duymak çok normaldir. Anksiyete vücudumuzun bu durumlara verdiği doğal bir tepki olarak kabul edilebilir. Bunu vücudun verdiği bir alarm gibi düşünebilirsiniz.

Aksiyete bu anlamda çok da kötü bir şey değildir. Bu sayede beyinimiz daha alarmda ve dikkatli olur ve karşımıza çıkan problemleri çözmemiz için bizi daha atik yapar. Fakat anksiyete sürekli ve rahatsız edici boyutta hayatımıza etki ediyorsa, o zaman bize yararlı olan aksiyete zararlı olmaya başlamış demektir. 

Anksiyete Bozukluğunuz Var Mı?

Eğer aşağıda listelediğimiz semptomlar sizde varsa ve bunlarla uzun zamandır boğuşuyorsanız, anksiyete bozukluğu yaşıyor olabilirsiniz:

  • Sürekli kendinizi gergin veya korku içinde hissediyormusunuz?
  • Anksiyete okul, iş veya evdeki hayatınızdaki sorumluluklarınıza engel oluyor mu?
  • Sürekli bir takım korkuların peşinizde olduğunu düşünüyormusunuz?
  • Eğer bazı şeyleri doğru yapmadığınız takdirde sürekli kötü bir şeyin başınıza geleceğini düşünüyormusunuz?
  • Hayatınızdaki basit aktiviteleri anksiyetiniz yüzünden yapmaktan çekiniyormusunuz?
  • Bazen bir anda ve beklenmedik bir biçimde kalbiniz hızlı bir şekilde atmaya başlıyor mu?
  • Tehlikeli veya katastrofik bazı olayların sürekli olabileceğini düşünüyormusunuz?

Anksiyete Bozukluğunun Semptomları

Anksiyete bozukluğu aslında birden fazla problemin bir araya gelmesinden oluşan bir kombinasyon olarak düşünülebilir. Bu yüzden de her insanda farklı semptomlar görmek mümkündür. Bazı insanlar bir anda aksiyete ataklarıyla karşılaşabilirken, bazıları da gittikleri bir ortam yüzünden panik ve stres yaşayabilir. Benzer şekilde araba kullanmanın verdiği stres ve bazı korkuların birleşemi de anksiyete sorunu olabilir.

Herkesde farklı formlarda bile gözlemlense, anksiyete bozukluklarının ortak bir semptomu vardır: sürekli veya sık olarak korku ve endişe duymak. Bir başka deyişle diğer insanların normalde hissetmediği durumlarda bu hislere kapılmak.

Anksiyetinin Duygusal Semptomları

Korku ve endişeyi ek olarak aşağıda belirtilen semptomlar da anksiyetenin birer parçasıdır:

  • Konstrasyon olamamak.
  • Gergin hissetmek.
  • Hep kötüyü düşünmek.
  • Asabilik.
  • Tedirginlik.
  • Sürekli tehlikleli bir şey olabilir mi diye tetikde olmak.
  • Beyininiz sanki tamamen boşmuş gibi hissetmek.

Anksiyetenin Fiziksel Semptomları

Anksiyete sadece bir duygu topluluğu değildir. Vücudumuz anksiyete ile savaş haline girer ve bir takım fiziksel semptomlar yaşarız. Normal sağlık semptomlarına çok benzediği için anksiyete semptomlarını bazen ayırt etmek güç olabilir.

Sık görülen fiziksel anksiyete semptomları:

  • Kalbin güm güm atması.
  • Terleme.
  • Mide rahatsızlıkları.
  • Sürekli küçük abdest yapma veya ishal.
  • Nefessiz kalma.
  • Seğirmek.
  • Kasılmak.
  • Baş Ağrısı.
  • Yorgun hissetmek.
  • Uykusuzluk.

Anksiyete Semptomları ile Depresyon Arasındaki İlişki

Anksiyete bozukluğu olan kişiler hayatlarının bir bölümünde depresyona da girebilir. Anksiyete ve depresyonun benzer biyolojik hassasiyetlerden ortaya çıktığı düşünülmektedir. Bu yüzden de birbirleriyle çok iyi anlaşırlar. Depresyon anksiyeti arttırır, anksiyete de kişiyi depresyona sürükler.

Anksiyete Atakları ve Semptomları

Anksiyete atakları, panik ataklar olarak bilinir ve bir anda üstünüze üst üste gelen yüksek derecede panik ve korku bombardımanı olarak düşünülebilir. Anksiyete atakları genellikle bir anda olur ve önceden bir sinyal vermez. Bazen tetikleyen bir etken yüzünden de olabilir. Örneğin, asansörde kaldığınız zaman veya bir topluluğa sunum yaparken. Fakat genellikle ortada tetikleyen bir etken yokken olur.

Anksiyete atakları ilk 10 dakika içersinde tavan yapar ve nadiren yarım saate kadar sürebilir. Fakat bu kısa gibi gözüken zaman diliminde yaşadığınız terör o kadar rahatsız edici boyutta olabilir ki kendinizi ölecek gibi hissedebilirsiniz. Anksiyete atağının fiziksel semptomları o kadar korkuttucu olur ki bir çok insan gerçekten de kalp krizi geçirdiğini zanneder. Anksiyete atağı geçtikten sonra, genelde insanlar bir başka atağın ne zaman olacağı kaygısıyla yaşarlar. Özellikle halka açık kalabalık yerlerde böyle bir şey yaşadıkları takdire onlara yardımın ulaşamıyacağını düşünürler.

Anksiyete Ataklarının Semptomları

  • Dalgalanarak artan panik.
  • Kontrolü tamamen kaybetme duygusu ve delirme.
  • Kalbin güm güm vurması veya göğüs ağrısı.
  • Sanki artık bayılacağım duygusu.
  • Nefes almada zorluk ve yutkunma hissi.
  • Hiperventilasyon.
  • Titretme.
  • Mide krampları.
  • Gerçekten uzaklaşma veya gerçeklik duygusunu kaybetme.

Anksiyete Bozukluğunun Türleri

Altı tane büyük anksiyete bozukluğu vardır: Genel anksiyete bozukluğu, Obsesif-kompulsif bozukluk, Panik bozukluğu, Fobi, Post-travma stres bozukluğu ve Sosyal anksiyete bozukluğu. Aşağıda her biri hakkında bilgiler bulabilirsiniz:

Genel Anksiyete Bozukluğu

Eğer sürekli korkular ve endişeler günlük aktivitelerinize engel oluyorsa veya sürekli kötü bir şeyin başınıza geleceğini düşünüyorsanız genel anksiyete bozukluğu yaşıyor olabilirsiniz. Bu sorunla yaşayan insanlar sürekli endişeli olurlar ve nedenini de anlamazlar. Fiziksel olarak uykusuzluk, mide rahatsızlığı ve yorgunluk semptomları görülür.

Anksiyete Atakları (Panik Bozukluk)

Panik bozukluk genellikle beklenmedik panik ataklarıyla karşılaşan ve sürekli bu atakları tekrar yaşama korkusuyla yaşayan insanlarda olur. Bazen panik bozukluğuna ek olarak agoraphobia (alan korkusu) da eklenir. Eğer alan korkunuz varsa, büyük ihtimalle alışveriş merkezleri veya uçak gibi kapalı alanlardan uzak durmayı tercih edersiniz.

Obsesif-kompulsif Bozukluk

Obsesif-kompulsif, istenilmeyen duygu ve davranışları kontrol edememe hastalığıdır. Buna en güzel örnek sürekli sigaranızı söndürdünüz mü veya kapınızı kitlediniz mi gibi düşüncelerle boğuşmaktır. Veya sürekli ellerinizi yıkamak da olabilir.

Fobi

Fobi, gerçekci olmayan bir korkudur ve genellikle bir objeye, aktiviteye veya duruma karşı duyulur. Örnek olarak, yılan veya örümcek görmek, uçuş ve yükseklik korkusu gibi. Yüksek derecede fobisi olan biri, bu tür durumlardan ya da objelerden uzak durmaya çalışır fakat bu fobiyi daha da güçlendirir.

Sosyal Anksiyete Bozukluğu

Başka kişiler tarafından negatif değerlendirilme veya aşağılanma korkusu sosyal anksiyete bozukluğudur. Bu yüzden de kişi utangaç olur. Kişi sosyal ortamlardan kaçmayı ya da hiç girmemeyi tercih eder. Performans anksiyetesi yani sahne korkusu da sosyal fobiye örnektir.

Post-travma Stres Bozukluğu

Post-travma stres bozukluğu çok ciddi bir anksiyete bozukluğu olup genellikle çok travmatik bir olay veya ölüm tehlikesi geçirmiş kişilerde görülür. Genellikle semptomları kişinin başına gelmiş olayı flashback(geçmişe dönüş) şeklinde görmesi ve o olayı hatırladan kişilerden veya durumlardan uzaklaşma olarak tarif edilebilir.

Anksiyete, Anksiyete Atakları ve Anksiyete Bozuklularını Kendi Başınıza Çözebilirmisiniz?

Bir çok kişi anksiyete bozukluğu olduğunu düşünmez ve bu yüzden tedirgin olmaz. Stresli bir işinizin olması, uykusuzluk veya bir işi yetiştirmenin verdiği baskı sizi endişeli ve gergin yapabilir. 

Eğer hayat tarzınız sağlıksız ve stresli ise anksiyete bozukluğunuz olsa da olmasa da endişeli ve gergin olabilirsiniz. Bu durumdan çok endişe duyuyorsanız, aşağıdaki listeye göre öncelikle kendinizi bir değerlendirin:

  • Her gün eğlenmeye ve dinlenmeye zaman ayırabiliyormusunuz?
  • Duygusal olarak size destek verenler var mı?
  • Vücudunuza iyi bakıyormusunuz?
  • Sorumluklarınız çok mu fazla?
  • Yardıma gerek duyduğunuz zaman birilerinden istiyormusunuz?

Eğer stresiniz tavan yapmışsa öncelikle hayatınızı dengelemeye çalışın. Üzerinizdeki sorumlukları başkalarına vermeyi deneyebilir ya da fazla sorumluluk almaktan kaçınabilirsiniz. Eğer kendinizi izole veya desteksiz hissediyorsanız, bu konuları konuşabileceğiniz birisini bulun. 

Anksiyete Bozukluğu İçin Ne Zaman Profesyonel Yardım Almak Gerekli?

Bazen anksiyeti seviyeniz o kadar fazla olabilir ki, bu durumdan kendi başınıza kurtulamayacağınıza inanırsınız. O zaman geldiğinde profesyonel destek almak doğru olur.

Anksiyetenin fizikel semptomlarını çok fazla yaşıyorsanız öncelikle bir check-up olun. Bu sayede doktorunuz anksiyetinin gerçekten de bir tiroid, hypoglisemi veya astım gibi bir hastalık yüzünden olup olmadığını anlayacaktır. Bazı ilaçlar ve besin takviyeleri de anksiyeteyi tetikleyebilir.

Doktorunuz medikal bir problem olmadığını söylerse, bir terapist / psikolog görmenizde yarar var. Psikolog yukarıda belirtilen anksiyete bozuklukları çerçevesinde durumunuzu daha iyi anlayacak ve nasıl bir tedavi görmeniz konusunda fikrini söyleyecektir.

Anksiyete Bozukluğu İçin Tedavi Yöntemleri

Anksiyete bozuklukları tedaviye iyi cevap veren ve kısa sürede düzeltilebilen problemlerdir. Tedavi yönetimi anksiyete bozukluğunun türüne göre değişebilmektedir. Genelde anksiyete bozuklukları davranış terapisi, medikasyon, veya ikisinin kombinasyonu ile tedavi edilir. 

Anksiyete Bozukluğu ve Davranış Terapisi

Kogntifi davranış terapisi ve açığa çıkarma (exposure) tedavisi davranış terapileridir ve geçmişden gelen psikolojik sorunlardan ziyade davranışlar üzerine odaklanır. Davranış terapisi genellikle 5 ila 20 seans olarak verilir.

Anksiyete Bozukluğu İçin Verilen İlaçlar

Benzodiazepineler ve anti-depresanlar anksiyete bozukluğunun tedavisi için kullanılır. Fakat ilaç tedavisi davranış terapisiyle beraber verilirse daha yararlı olur. İlaç genellikle kısa vadede anksiyete semptomları azaltmak için verilmelidir.

Şeyda Yavuzlu

Cevapsepeti.com yazarıdır.

İlginizi çekebilir...

3 cevap

  1. 3 Mart 2014

    […] hafıza, problem çözme ve algıyı etkileyen bozukluklardır. Ruh halini etkilyen bazı anksiyete bozuklukları da bunlara dahildir. […]

  2. 3 Mart 2014

    […] bir SSRI’yi aniden kesmek baş dönmesi, bulantı, nezle benzeri semptomlar, vücut ağrıları, anksiyete (kaygı), asabiyet, bitkinlik ve canlı rüyalara sebep olabilir. Söz konusu semptomlar genellikle […]

  3. 3 Mart 2014

    […] anksiyete (kaygı), […]

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

x
Bültene kayıt olun

Email adresinizi girin: